BIST Temettü ve Pasif Gelir Nasıl Hesaplanır?
Borsa İstanbul'da işlem gören şirketlerin yıllık net dönem kârlarından ortaklarına dağıttıkları nakit kâr payına temettü denir. Temettü yatırımı, düzenli pasif gelir elde etmek ve bileşik getirinin gücüyle finansal özgürlüğe ulaşmak isteyen yatırımcılar için en yaygın stratejilerden biridir.
1. Temettü Verimi (Dividend Yield) Nedir?
Temettü verimi, bir hissenin dağıttığı yıllık kâr payının hisse fiyatına oranını gösterir:
Örnek: Fiyatı 200 TL olan ve hisse başına 16 TL brüt temettü dağıtan bir şirketin temettü verimi:
2. Temettü Stopajı ve Net Nakit Akışı
- Stopaj Oranı: Türkiye'de tam mükellef kurumlardan elde edilen kâr payları üzerinden 22 Aralık 2024 tarihinden itibaren %15 oranında stopaj (gelir vergisi tevkifatı) kesilir.
- Şirket kâr payını dağıtırken stopajı doğrudan keserek devlete öder; yatırımcının aracı kurum hesabına net temettü yatar.
3. Gelir Vergisi İstisnası ve Beyanname Kuralı (GVK md. 22/2 & md. 86/1-c)
Temettü gelirlerinin vergilendirilmesinde yatırımcı lehine çok önemli iki avantaj bulunur:
- %50 İstisna (GVK md. 22/2): Elde edilen brüt temettünün yarısı (%50'si) gelir vergisinden tamamen muaftır.
- Beyanname Sınırı (GVK md. 86/1-c): 2026 yılı için beyan sınırı ₺400.000'dir. İstisna düşüldükten sonra kalan tutar ₺400.000'i aşmıyorsa hiçbir beyanname verilmez; şirket tarafından kesilen %15 stopaj nihai vergi olur.
- Stopaj Mahsubu (GVK md. 121): İstisna sonrası tutar ₺400.000'i aşıp beyanname verilse dahi, dağıtıcı şirketin kestiği %15 stopajın tamamı hesaplanan vergiden kuruşu kuruşuna mahsup edilir.
4. Hedef Pasif Gelir İçin Portföy Büyüklüğü
Aylık hedeflediğiniz net pasif geliri (örneğin 25.000 TL) üretmek için gereken asgari portföy büyüklüğü:
Örnek: %8 temettü verimi ile ayda 25.000 TL (yılda 300.000 TL net) pasif gelir için:
(Not: %8 brüt temettü verimi, %15 stopaj kesintisi sonrası yıllık net %6,80 nakit getiriye tekabül eder.)
5. Temettü Yeniden Yatırımı (DRIP) ve Bileşik Getiri
Alınan temettüleri nakit olarak harcamak yerine sisteme geri katarak yeni hisse almak (DRIP - Dividend Reinvestment Plan), zaman içinde hem hisse adedini katlar hem de sonraki yıllarda alınacak temettü miktarını üstel olarak artırır.