BIST Temettü ve Pasif Gelir Nasıl Hesaplanır?
Borsa İstanbul'da işlem gören şirketlerin yıllık net dönem kârlarından ortaklarına dağıttıkları nakit kâr payına temettü denir. Temettü yatırımı, düzenli pasif gelir elde etmek ve bileşik getirinin gücüyle finansal özgürlüğe ulaşmak isteyen yatırımcılar için en yaygın stratejilerden biridir.
1. Temettü Verimi (Dividend Yield) Nedir?
Temettü verimi, bir hissenin dağıttığı yıllık kâr payının hisse fiyatına oranını gösterir: $$\text{Temettü Verimi (%)} = \left( \frac{\text{Hisse Başı Brüt Temettü}}{\text{Hisse Fiyatı}} \right) \times 100$$
Örnek: Fiyatı 200 TL olan ve hisse başına 16 TL brüt temettü dağıtan bir şirketin temettü verimi: $$ (16 / 200) \times 100 = %8,00 $$
2. Temettü Stopajı ve Net Nakit Akışı
- Stopaj Oranı: Türkiye'de tam mükellef kurumlardan elde edilen kâr payları üzerinden %10 oranında stopaj (gelir vergisi tevkifatı) kesilir.
- Şirket kâr payını dağıtırken stopajı doğrudan keserek devlete öder; yatırımcının aracı kurum hesabına net temettü yatar. $$\text{Net Temettü} = \text{Brüt Temettü} \times 0,90$$
3. Gelir Vergisi İstisnası ve Beyanname Kuralı (GVK md. 22/2 & md. 86/1-c)
Temettü gelirlerinin vergilendirilmesinde yatırımcı lehine çok önemli iki avantaj bulunur:
- %50 İstisna (GVK md. 22/2): Elde edilen brüt temettünün yarısı (%50'si) gelir vergisinden tamamen muaftır.
- Beyanname Sınırı (GVK md. 86/1-c): 2026 yılı için beyan sınırı ₺400.000'dir. İstisna düşüldükten sonra kalan tutar ₺400.000'i aşmıyorsa hiçbir beyanname verilmez; şirket tarafından kesilen %10 stopaj nihai vergi olur.
- Stopaj Mahsubu (GVK md. 121): İstisna sonrası tutar ₺400.000'i aşıp beyanname verilse dahi, dağıtıcı şirketin kestiği %10 stopajın tamamı hesaplanan vergiden kuruşu kuruşuna mahsup edilir.
4. Hedef Pasif Gelir İçin Portföy Büyüklüğü
Aylık hedeflediğiniz net pasif geliri (örneğin 25.000 TL) üretmek için gereken asgari portföy büyüklüğü: $$\text{Gereken Portföy} = \frac{\text{Yıllık Hedef Net Gelir}}{0,90 \times (\text{Temettü Verimi} / 100)}$$
Örnek: %8 temettü verimi ile ayda 25.000 TL (yılda 300.000 TL net) pasif gelir için: $$ \frac{300.000}{0,90 \times 0,08} = 4.166.666,67 \text{ TL Portföy Büyüklüğü} $$
5. Temettü Yeniden Yatırımı (DRIP) ve Bileşik Getiri
Alınan temettüleri nakit olarak harcamak yerine sisteme geri katarak yeni hisse almak (DRIP - Dividend Reinvestment Plan), zaman içinde hem hisse adedini katlar hem de sonraki yıllarda alınacak temettü miktarını üstel olarak artırır.